top of page

Dieta DASH - dla serca i nie tylko


Dieta DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) została opracowana w Stanach Zjednoczonych w latach 90. ubiegłego wieku, w ramach projektów badawczych wspieranych przez National Institutes of Health, mających na celu zweryfikować, czy konkretne interwencje dietetyczne są skuteczne w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

W badaniu DASH wykazano, że odpowiednia interwencja żywieniowa może powodować zmniejszenie wartości skurczowego ciśnienia tętniczego (o około 6–11 mmHg) zarówno u chorych na nadciśnienie tętnicze, jak i u osób z prawidłowym ciśnieniem.1-3 Odwołując się do wyników tych przełomowych badań, u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym dietę DASH zaleca się - w skojarzeniu z modyfikacją stylu życia - jako postępowanie pierwszego wyboru.


W diecie DASH kładzie się nacisk na spożywanie minimalnie przetworzonej żywności,

w tym zwłaszcza:

wielobarwnych warzyw i owoców,

pełnoziarnistych produktów zbożowych,

niskotłuszczowych, naturalnych produktów mlecznych,

olejów roślinnych,

orzechów nasion i migdałów

oraz

chudego mięsa, drobiu i ryb.

Dzienna ilość porcji poszczególnych produktów żywnościowych uzależniona jest od dziennego zapotrzebowania kalorycznego. Jemy zwykle do nasycenia się, zaspokojenia głodu popijając wodą.


Dieta DASH jest zatem szczególnie bogata w związki bioaktywne (np. aminokwasy, błonnik pokarmowy, składniki mineralne, witaminy, nienasycone kwasy tłuszczowe, sterole roślinne, karotenoidy oraz polifenole) - naturalnie występujące w pełnych ziarnach, orzechach, pestkach, nasionach, warzywach i owocach - które mają właściwości przeciwutleniające, przeciwmiażdżycowe, przeciwzapalne, przeciwproliferacyjne i przeciwnowotworowe. W diecie DASH zaleca się również zmniejszenie spożycia sodu do około 1500 mg/d, co przyczynia się do obniżenia wartości ciśnienia tętniczego.


Przestrzeganie zasad diety DASH przynosi korzyści zdrowotne w postaci zmniejszenia:

  • ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych - o 20%

  • ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca - o 21%

  • ryzyka udaru mózgu - o 19%

  • ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 - o 18%

  • ryzyka wystąpienia niewydolności serca – o 29%

  • wartości ciśnienia tętniczego: skurczowego (przeciętnie o 5,2 mm Hg) i rozkurczowego (średnio o 2,60 mm Hg)

  • stężenia cholesterolu całkowitego (przeciętnie o 0,20 mmol/l) i cholesterolu frakcji lipoprotein o małej gęstości (LDL-C; średnio o 0,10 mmol/l)

  • wartości hemoglobiny glikowanej (HbA1c) w surowicy - przeciętnie o 0,53%

  • stężenia insuliny we krwi na czczo – średnio o 0,15 μU/ml

  • masy ciała - przeciętnie o 1,42 kg

  • śmiertelności z dowolnej przyczyny - o 5%

  • wskaźnika masy ciała (BMI) - średnio o 0,42 kg/m2

  • obwodu talii - przeciętnie o 1,05 cm

  • stężenia białka C-reaktywnego oznaczanego metodą o dużej czułości (hs-CRP) - średnio o 1,01 mg/l

  • masy ciała, BMI i masy tłuszczowej wraz z poprawą profilu lipidowego, gospodarki węglowodanowej (zmniejszenie stężenia insuliny na czczo i zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę) i hormonalnej (zmniejszenie wskaźnika wolnych androgenów i stężenia androstendionu we krwi, zwiększenie stężenia białka wiążącego hormony płciowe [SHBG]) u kobiet z zespołem policystycznych jajników7-10

  • ryzyka zgonu z powodu nowotworów – o 16%

  • ryzyka rozwoju raka jelita grubego - o 21%, raka okrężnicy - o 20% oraz raka odbytnicy - o 16%

  • zmniejszona podaż sodu

  • aminokwasy (zwłaszcza arginina, która zwiększa biodostępność tlenku azotu, poprawia funkcje śródbłonka naczyń krwionośnych oraz obniża ciśnienie tętnicze, jak również obwodowy opór naczyniowy)

  • nienasycone kwasy tłuszczowe (w tym niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe [NNKT] oraz długołańcuchowe, wielonienasycone kwasy tłuszczowe Ω-3: kwas eikozapentaenowy [EPA] i dokozaheksaenowy [DHA] o szerokim spektrum aktywności biologicznej w organizmie człowieka)

  • błonnik pokarmowy

  • witaminy rozpuszczalne w wodzie (witamina C oraz witaminy z grupy B)

  • witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K)

  • składniki mineralne (m.in.: wapń, potas, magnez, żelazo, cynk, jod, miedź, mangan)

  • karotenoidy (m.in.: ß-karoten, luteina, likopen, zeaksantyna)

  • polifenole (flawonoidy, stilbeny, związki fenolowe) – zmniejszają dysfunkcję śródbłonka naczyniowego, obniżają ciśnienie tętnicze i stężenie cholesterolu całkowitego w surowicy oraz chronią przed rozwojem cukrzycy typu

  • fitosterole (zmniejszają wchłanianie cholesterolu w przewodzie pokarmowym i zwiększają jego wydalanie, dzięki czemu dochodzi do korzystnych zmian w profilu lipidowym krwi, tj. zmniejszenia stężenia cholesterolu całkowitego oraz LDL-C)15

  • azotany (stymulują syntezę tlenku azotu, czego pozytywnym następstwem jest poprawa funkcji śródbłonka naczyniowego i obniżenie ciśnienia tętniczego).


Zagrożenia wynikające z długotrwałego stosowania modelu diety DASH?

Nie ulega wątpliwości, że dieta DASH jest zdrowym i bezpiecznym wzorcem żywieniowym dla zdecydowanej większości populacji. Warto zaznaczyć, że jej stosowanie zaleca wiele towarzystw naukowych, w tym Polskie i Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego, Polskie Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, European Society of Cardiology oraz Polskie Towarzystwo Diabetologiczne i American Diabetes Association.


57 wyświetleń0 komentarzy

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie

DIETA FODMAP

Comments


bottom of page